Trước đợt bùng phát Nipah ở Tây Bengal, nhiều nước châu Á kích hoạt lại quy trình sàng lọc y tế sân bay, nhấn mạnh phát hiện sớm triệu chứng và hạn chế lây lan xuyên biên giới.
Sau khi Ấn Độ ghi nhận các ca nhiễm virus Nipah (NiV) mới tại bang Tây Bengal, nhiều quốc gia châu Á đã nhanh chóng kích hoạt lại các biện pháp sàng lọc y tế tại sân bay quốc tế. Động thái này nhằm ngăn nguy cơ mầm bệnh nguy hiểm lan rộng xuyên biên giới, trong bối cảnh thế giới vẫn còn nhạy cảm với các mối đe dọa dịch tễ.
Dù Tây Bengal mới chỉ xác nhận 2 ca nhiễm và 5 trường hợp nghi nhiễm, giới chức y tế khu vực đã siết chặt cảnh giác, đặc biệt tại các bang lân cận như Odisha và Kerala – nơi Nipah được xem là bệnh lưu hành.
Kinh nghiệm từ các đợt bùng phát trước cho thấy virus này tuy không dễ lây lan như Covid-19, nhưng có tỷ lệ tử vong rất cao và chưa có vaccine phòng ngừa phổ biến, theo NDTV.
Một bệnh nhân được các bác sĩ xác định nhiễm virus Nipah đã được chuyển vào khoa hồi sức tích cực (ICU) của khu cách ly Nipah năm 2024. Ảnh: Reuters.
Những quốc gia nào đã tái lập kiểm tra sân bay?
Nipah là virus lây truyền từ động vật sang người, có ổ chứa tự nhiên là dơi ăn quả thuộc họ Pteropus. Con người có thể nhiễm bệnh qua thực phẩm bị nhiễm bẩn (như nhựa cây chà là thô), tiếp xúc với động vật mang mầm bệnh hoặc tiếp xúc gần với người nhiễm.
Bệnh thường khởi phát bằng các triệu chứng giống cúm như sốt, đau đầu, đau cơ, đau họng, sau đó có thể nhanh chóng chuyển nặng, gây suy hô hấp và viêm não cấp. Trong nhiều trường hợp, bệnh diễn tiến nhanh đến hôn mê và tử vong chỉ trong vài ngày. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ tử vong của Nipah dao động từ 40% đến 75%, tùy đợt bùng phát và năng lực y tế địa phương.
Chính mức độ nguy hiểm này khiến các cơ quan y tế quốc tế không xem nhẹ ngay cả những ổ dịch nhỏ lẻ.
Trước diễn biến tại Tây Bengal, một số nước châu Á đã triển khai hoặc tăng cường sàng lọc y tế đối với hành khách đến từ Ấn Độ, đặc biệt là các khu vực có nguy cơ cao.
Tại Thái Lan, các sân bay lớn như Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket đã tái áp dụng kiểm tra thân nhiệt, yêu cầu hành khách khai báo y tế và thực hiện sàng lọc sơ bộ ngay từ khâu lên máy bay. Những trường hợp có biểu hiện nghi ngờ có thể được đánh giá y tế bổ sung hoặc cách ly, kèm theo “thẻ cảnh báo sức khỏe” để theo dõi sau nhập cảnh.
Nepal cũng tăng cường kiểm soát tại sân bay quốc tế Tribhuvan và các cửa khẩu biên giới với Ấn Độ, bố trí bàn sàng lọc phát hiện sớm hành khách có triệu chứng sốt hoặc dấu hiệu liên quan đến Nipah.
Trong khi đó, Đài Loan (Trung Quốc) dự kiến xếp virus Nipah vào nhóm bệnh truyền nhiễm bắt buộc phải khai báo. Dù không triển khai kiểm tra đại trà tại sân bay, quyết định này giúp siết chặt cơ chế giám sát, báo cáo và phản ứng nhanh đối với các ca nghi nhiễm.
Các nhân viên sàng lọc virus Nipah tại sân bay Thái Lan. Ảnh: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Thái Lan.
Kiểm tra Nipah tại sân bay khác gì với thời Covid-19?
Khác với xét nghiệm chẩn đoán, sàng lọc Nipah tại sân bay chủ yếu mang tính phân loại nguy cơ và cảnh báo sớm. Trọng tâm là phát hiện hành khách có triệu chứng hoặc tiền sử tiếp xúc rủi ro, thay vì xét nghiệm diện rộng.
Các biện pháp phổ biến bao gồm đo thân nhiệt không tiếp xúc, yêu cầu khai báo y tế về lịch sử đi lại, tiếp xúc với người bệnh hoặc động vật có nguy cơ, cũng như quan sát lâm sàng bằng mắt thường để phát hiện dấu hiệu mệt mỏi nặng, khó thở hoặc rối loạn thần kinh. Những trường hợp bị “đánh dấu” có thể được chuyển sang khu vực cách ly và làm xét nghiệm chuyên sâu khi cần thiết.
Covid-19 lây lan nhanh qua giọt bắn và khí dung, buộc các quốc gia phải xét nghiệm đại trà và áp dụng cách ly trên diện rộng. Ngược lại, Nipah chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể hoặc nguồn lây nhiễm cụ thể, khiến chiến lược kiểm soát tập trung vào phát hiện ca nghi ngờ thay vì xét nghiệm hàng loạt.
Bên cạnh đó, xét nghiệm nhanh tại điểm nhập cảnh – vốn phổ biến trong đại dịch Covid-19 – hiện chưa sẵn có đối với Nipah. Việc xác nhận ca bệnh đòi hỏi các kỹ thuật chuyên biệt như RT-PCR tại cơ sở y tế phù hợp.
Trong bối cảnh cảnh báo Nipah được nâng mức, các chuyên gia cảnh báo hành khách quốc tế nên chủ động đến sân bay sớm hơn, chuẩn bị thông tin về lịch sử đi lại gần đây và khai báo trung thực nếu có các triệu chứng như sốt, đau đầu, rối loạn ý thức hay khó thở. Việc tuân thủ hướng dẫn của cơ quan y tế, kể cả yêu cầu đánh giá y tế hoặc cách ly, là cần thiết để bảo vệ cộng đồng.
Các chuyên gia nhấn mạnh, nguy cơ đối với đa số hành khách vẫn ở mức thấp nếu không tiếp xúc gần với ổ dịch. Tuy nhiên, sự cảnh giác, minh bạch và hợp tác của mỗi cá nhân chính là “lá chắn” quan trọng trong nỗ lực ngăn chặn mầm bệnh nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao như virus Nipah.
Theo ZNews
