PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng việc Sơn Tùng hát tiếng Anh cho thấy mong muốn hướng tới khán giả ngoài Việt Nam nhưng cũng cần lưu tâm rằng tiếng Việt là căn cước của nghệ sĩ Việt.
Sơn Tùng từng nói giấc mơ đẹp nhất của anh là mang tiếng Việt ra thế giới bên ngoài. Anh tham vọng để công chúng quốc tế biết tới bài hát tiếng Việt, do người Việt hát và ê-kíp sản xuất là người Việt. Giấc mơ đó nếu thành sự thật chính là niềm tự hào của anh.
Những năm qua, Sơn Tùng vẫn phát hành đan xen ca khúc tiếng Việt và tiếng Anh. Thế nhưng với những ca khúc nhắm tới thị trường quốc tế, nam ca sĩ thể hiện bằng tiếng Anh.
Tham vọng Mỹ tiến
Câu chuyện Mỹ tiến được nhắc đi nhắc lại khá nhiều lần trong những cuộc phỏng vấn của Sơn Tùng. Nam ca sĩ cũng không che giấu tham vọng đó và đang từng bước thực hiện mục tiêu theo cách bài bản, đầu tư và hoành tráng có thể nói nhất Vpop.
Trong xuyên suốt những năm qua, anh phát hành các ca khúc tiếng Anh There’s No One At All, Making My Way và mới nhất là Come My Way. Anh hợp tác với những ê-kíp sản xuất, ngôi sao quốc tế như Mai Davika, Snoop Dogg, Madison Beer, Marvey Muzique, Tyga hay thậm chí từng quay MV ở hoang mạc Mojave và vườn quốc gia Joshua Tree ở California (Mỹ).
Ở MV mới nhất Come My Way, Sơn Tùng đặt những yếu tố văn hóa truyền thống Việt Nam vào trung tâm dù đi theo âm nhạc hiện đại, phù hợp với xu hướng quốc tế. Đây là hướng đi đáng khích lệ cho thấy nam ca sĩ quyết liệt theo đuổi con đường Mỹ tiến mà vẫn giữ gìn bản sắc dân tộc.
Sơn Tùng vừa tung ra ca khúc Come My Way có lời bằng tiếng Anh. Ảnh: FBNV.
Tuy nhiên, việc anh liên tục hát tiếng Anh, hợp tác ê-kíp nghệ sĩ quốc tế cũng đặt ra câu hỏi phải chăng ca sĩ đang dần đi xa mục tiêu ban đầu là “mang tiếng Việt ra thế giới”.
Thực tế, việc hát tiếng Anh để tiếp cận khán giả quốc tế một cách dễ dàng, nhanh chóng hay hát tiếng mẹ đẻ để giữ gìn bản sắc vẫn là bài toán của không riêng Sơn Tùng, Vpop mà ngay cả thị trường lớn như Kpop.
Các nghệ sĩ Hàn Quốc sau khi nổi danh tại thị trường âm nhạc Âu Mỹ như BTS, TWICE, BlackPink… đều phát hành sản phẩm hát bằng tiếng Anh. Hay, bài hát mới nhất của Le Sserafim cũng được nhóm thể hiện hoàn toàn với tiếng Anh.
Và việc này cũng không ít lần gây chia rẽ trong giới chuyên môn lẫn truyền thông Hàn Quốc.
Cách đây không lâu, khi BlackPink ra mắt EP mới với toàn bộ ca khúc bằng tiếng Anh, tờ AP bình luận một số khán giả cho rằng yếu tố Hàn Quốc, bản sắc riêng của Kpop đang dần mờ nhạt trong các sản phẩm của nhóm nhạc này. Ngược lại, tờ Hankyung nhận định khi các thần tượng Kpop mở rộng hoạt động sang thị trường toàn cầu như Mỹ và châu Âu trong vài năm qua, việc đi theo phong cách âm nhạc mới mẻ và hát lời tiếng Anh để nhắm đến khán giả nước ngoài được coi là điều không thể tránh khỏi.
Thay vào đó, ngôi sao Kpop ngày càng có xu hướng nhấn mạnh truyền thống thông qua các yếu tố hình ảnh hơn là lời bài hát. Bởi, phần ca từ vốn tạo ra rào cản ngôn ngữ, trong khi tiếng Anh dễ tiếp cận khán giả nước ngoài hơn. Bằng cách tôn vinh truyền thống qua hình ảnh, thần tượng Kpop khơi dậy niềm tự hào trong lòng người hâm mộ trong nước và khiến văn hóa truyền thống trở nên “thời thượng” hơn đối với người hâm mộ quốc tế, tờ Hankyung viết.
Trong video âm nhạc GO của BlackPink, các họa tiết truyền thống xuất hiện xuyên suốt. Chiếc mũ của các vận động viên trong MV có nhiều chi tiết trang trí truyền thống. Chữ Hàn Quốc cũng xuất hiện trong một số cảnh.
Các sản phẩm âm nhạc gần đây của BlackPink đều nhắm tới khán giả toàn cầu. Ảnh: YG Entertainment.
Cơ hội và thách thức
Hát tiếng Anh và nhấn mạnh giá trị truyền thống qua hình ảnh cũng là cách Sơn Tùng đã làm ở MV Come My Way vừa ra mắt. Dù thực tế ở sản phẩm này, phần hình ảnh và ca từ chưa thực sự kết nối, liên quan đến nhau.
Chưa kể, Kpop khác Sơn Tùng ở chỗ là ban đầu họ vươn ra quốc tế bằng những ca khúc tiếng Hàn sau đó mới dần chuyển sang hát tiếng Anh.
Trước câu hỏi, nên hát tiếng Anh hay sử dụng tiếng Việt để giữ gìn bản sắc, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội nhận định không nên đặt vấn đề một cách tuyệt đối. Thị trường quốc tế rất rộng và con đường đi ra thế giới của nghệ sĩ cũng đa dạng. Tiếng Anh có lợi thế rõ ràng về khả năng tiếp cận, nhất là với những thị trường âm nhạc lớn, nền tảng số toàn cầu và các cơ hội hợp tác quốc tế.
Việc Sơn Tùng M-TP thể hiện Come My Way bằng tiếng Anh cũng cho thấy mong muốn tiếp cận rộng hơn với công chúng ngoài Việt Nam.
Ông nói thêm: “Nhưng tiếng Việt lại là căn cước, linh hồn, thứ tạo nên ‘dấu vân tay’ văn hóa của nghệ sĩ Việt Nam. Kpop thành công không phải vì bỏ tiếng Hàn để hát hoàn toàn bằng tiếng Anh. J-pop, Latin music, Afrobeat hay nhiều dòng nhạc bản địa khác cũng cho thấy khán giả quốc tế ngày càng cởi mở với những ngôn ngữ khác, miễn là âm nhạc hay, hình ảnh mạnh, câu chuyện hấp dẫn và chiến lược quảng bá chuyên nghiệp.
Vì vậy, theo tôi, nghệ sĩ Việt Nam có thể linh hoạt. Có bài hát tiếng Anh để mở cửa thị trường. Có bài hát tiếng Việt để giữ ‘căn cước’. Có thể pha trộn hai ngôn ngữ hoặc dùng tiếng Anh trong phần lời nhưng giữ chất Việt trong hình ảnh, giai điệu, câu chuyện, biểu tượng văn hóa. Điều quyết định không chỉ là ngôn ngữ, mà là bản sắc sáng tạo và chất lượng sản phẩm”.
Ông cho rằng hát tiếng Anh có thể giúp ca khúc dễ tiếp cận hơn với một bộ phận khán giả quốc tế. Nhưng không phải cứ hát tiếng Anh là quốc tế, cũng không phải cứ hát tiếng Việt là tự động có bản sắc. Quốc tế hóa không chỉ nằm ở ngôn ngữ. Bản sắc cũng không chỉ nằm ở tiếng nói.
Bản sắc nằm ở cách nghệ sĩ kể câu chuyện, cách sử dụng chất liệu văn hóa, xây dựng hình ảnh, cách tạo cảm xúc và làm cho người nghe nhận ra: đây là một sản phẩm đến từ Việt Nam, mang tâm hồn Việt Nam, nhưng đủ hiện đại để đối thoại với thế giới.
“Tôi cho rằng con đường tốt nhất là hòa nhập mà không hòa tan. Khi cần mở rộng thị trường, nghệ sĩ có thể dùng tiếng Anh như một cây cầu. Nhưng trên cây cầu ấy, họ vẫn phải mang theo hành trang Việt Nam: âm sắc Việt, hình ảnh, biểu tượng Việt, câu chuyện, tinh thần Việt. Ngược lại, khi hát tiếng Việt, nghệ sĩ cũng cần sản xuất ở chuẩn quốc tế, từ âm nhạc, hình ảnh, bản quyền, truyền thông đến biểu diễn”, ông bày tỏ.
Đi ra thế giới không phải chọn giữa tiếng Anh và tiếng Việt, mà là chọn cách để văn hóa Việt Nam được nghe, được nhìn, được cảm nhận và nhớ đến. Nếu tiếng Anh giúp mở cánh cửa, bản sắc Việt Nam mới là điều khiến chúng ta có lý do để bước vào và ở lại trong trí nhớ của công chúng quốc tế.
Theo ZNews
Nguồn: https://znews.vn/bai-toan-kho-cho-son-tung-m-tp-post1656054.html
